Contact us now: Phone: +3556969696

Sức khỏe cộng đồng và An toàn môi sinh trong bối cảnh Việt Nam tham gia Hiệp đối tác xuyên Thái Bình Dương

Tham gia hiệp định TPP, Việt Nam cần có quan điểm thận trọng và hành động can thiệp đi kèm để kiểm soát các “doanh nghiệp phi nhân bản” mà lợi ích phát triển doanh nghiệp luôn mâu thuẫn với lợi ích sức khỏe cộng động và an toàn môi sinh (ATMS). 

Đó là nội dung chính của 1 trong 10 kiến nghị về “Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với sức khỏe cộng đồng và an toàn môi sinh” được soạn thảo bởi Hội Y tế Công cộng Việt Nam (VPHA) cùng Liên minh Vận động phát triển chính sách Y tế dựa vào bằng chứng khoa học (EBHPD), Liên minh phòng chống các bệnh không lây nhiễm Việt Nam (NCDs-VN), Liên minh Năng lượng bền vững Việt Nam (VSEA) và mạng lưới vận động cấm sử dụng Amiăng tại Việt Nam (VSEA).

Những điểm chính trong bản kiến nghị cùng những lập luận được các chuyên gia trình bày rõ ràng trong buổi hội thảo “Hiệp định TPP từ góc nhìn sức khỏe cộng đồng và an toàn môi sinh” được tổ chức tại Hà Nội ngày 19/07/2016.

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Trần Tuấn cho rằng: “TPP bản chất là một Hiệp định tự do thương mại với mục tiêu loại bỏ dần các rào cản thuế quan giữa các quốc gia ký kết. Khi các hàng rào thuế quan giữa các nước bị loại bỏ, song song với sự gia tăng dòng chảy vốn TPP giữa các nước, kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phát triển của khối doanh nghiệp xuyên biên giới, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của nhóm 12 thành viên. Nhưng đồng thời tạo ra thách thức rất lớn cho sức khỏe cộng đồng (SKCĐ) và an toàn môi sinh (ATMS) cho các nước có nền kinh tế thấp và thiếu chính sách bảo vệ tác động xấu từ bên ngoài của môi trường tự do thương mại khu vực và toàn cầu”.

GS.TS. Lê Vũ Anh, Chủ tịch Hội Y tế Công cộng Việt Nam trả lời phỏng vấn của đai truyền hinh An Ninh TV 

Cụ thể hơn, theo GS.TS. Lê Vũ Anh, con người là trung tâm của phát triển bền vững. Sức khỏe, hiểu theo nghĩa rộng gồm thể chất, tinh thần và xã hội, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố thuộc về phát triển kinh tế, xã hội và môi trường sống. Quan trọng là, chiến lược để đạt được phát triển bền vững phải bao gồm các thành tố phát triển kinh tế bền vững, chính sách được ban hành dựa trên cơ sở bằng chứng khoa học, và đẩy mạnh việc quản lý và điều hành tốt. Bên cạnh đó, tôn trọng sự giới hạn của môi trường và tính đa dạng sinh học, và đảm bảo một xã hội mạnh, khỏe và công bằng.

Cũng tại hội thảo, các nghiên cứu trường hợp về amiăng, nhiệt điện than, thuốc lá và rượu bia đã chỉ ra lợi ích và tác động tiềm tàng đối với sức khỏe cộng đồng và ATMS khi gia nhập hiệp định TPP.

Bà Marry Assunta cố vấn chính sách cao cấp Liên minh kiểm soát thuốc lá khu vực Đông Nam Á (SEATCA) trình bày tại hội thảo

Theo bà Marry Assunta, cố vấn chính sách cao cấp Liên minh kiểm soát thuốc lá khu vực Đông Nam Á (SEATCA): “Không có tiêu chuẩn cố định nào cho kỳ vọng chính đáng của nhà đầu tư. Nó tùy thuộc vào từng cách hiểu. Thế nhưng mọi người có quyền bảo vệ sức khỏe của mình, Chính phủ có quyền bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ... bởi trong Hiệp định TPP có đến 7 chương thách thức việc kiểm soát thuốc lá trong 4 nước ASEAN. Ngành thuốc lá có thể chống lại việc kiểm soát thuốc lá bằng quyền đòi nhà đầu tư: Quyền được bảo vệ, môi trường pháp lý “dễ tiên liệu”, “sân chơi bình đẳng”. Bà khuyến cáo “Các quốc gia Malaysia, Việt Nam, Singapore, Brunei nên ký kết thỏa thuận bên lề cho phép loại bỏ các biện pháp kiểm soát thuốc lá khỏi cơ chế ISDS, thắt chặt các quy định pháp lý về kiểm soát thuốc lá càng sớm càng tốt bằng các chính sách và thỏa thuận ưu tiên bảo vệ sức khỏe cộng đồng”.

Việc hội nhập quốc tế và mở cửa đầu tư sẽ mang lại lợi ích, cơ hội lớn cho sự phát triển kinh tế đất nước. Nhưng đi kèm với đó là những thách thức lớn đòi hỏi sự tham gia tích cực và chủ động của toàn xã hội, để đảm bảo mục tiêu phát triển vị nhân sinh bền vững. 

Bài học về môi sinh và sức khỏe cộng đồng được Hội thảo đưa ra ví dụ về vụ xả thải công nghiệp của Formosa Hà Tĩnh, đã gây hậu quả lâu dài trong hơn 4 tháng qua. Thực tế đó cũng cho thấy về những bất cập trong chính sách, đem đến hậu quả lâu dài khi tiếp nhận và trải thảm đỏ cho các nhà đầu tư, những doanh nghiệp phi nhân bản. 

Những thách thức đặt ra cho Việt Nam là Hiệp định TPP gỡ bỏ hàng rào thuế quan và chính sách mở cửa đầu tư với sự xâm nhập ồ ạt của các doanh nghiệp phi nhân bản mà chúng ta không có sự chuẩn bị thấu đáo, sẽ gây nên vấn đề ô nhiễm không khí, nguồn nước từ công nghiệp điện than, amiăng. TPP cũng thách thức ảnh hưởng tới khả năng Chính phủ thực thi các chính sách kiểm soát hiệu quả các ngành công nghiệp có mâu thuẫn với lợi ích y tế công cộng.

Toàn cảnh Hội thảo

Nhìn chung, Hội thảo khoa học “Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) từ góc nhìn sức khỏe cộng đồng và ATMS” đã được tổ chức rất kịp thời, là tiếng nói thức tỉnh cộng đồng về ý thức trách nhiệm trong sự phát triển chung của đất nước trong thời kỳ hội nhập.

Không chỉ riêng với các doanh nghiệp phi nhân bản, các ý kiến thảo luận tại hội thảo cho rằng cần Đảm bảo nội dung TPP có điều khoản hàm chứa yêu cầu có sự tham gia bắt buộc của cộng đồng và các tổ chức khoa học độc lập vào tiến trình giám sát đánh giá các dự án đầu tư ngay từ khi thẩm định hồ sơ cấp giấy phép đầu tư.

Bản kiến nghị của tổ chức tham gia hội thảo sẽ được chỉnh sửa trên cơ sở lấy ý kiến thảo luận tại hội thảo và gửi Ủy ban thường vụ Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam khóa 14, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam, Chính Phủ nước CHXHCN Việt Nam, Đoàn đại biểu Quốc hội 63 tỉnh/thành phố, Đoàn chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam.

****

Doanh nghiệp nhân bản và doanh nghiệp phi nhân bản

Dựa vào loại hình đầu tư, từ góc nhìn sức khỏe cộng đồng và ATMS, có thể phân loại thành hai dạng doanh nghiệp cơ bản: Doanh nghiệp nhân bản và phi nhân bản.

Nhân bản, ý muốn nói có hay không tôn trọng đạo đức và văn hóa truyền thống, tôn trọng quyền con người và sức khỏe cộng đồng, nói rộng ra, sức khỏe của môi trường sinh thái, thể hiện bằng sự ATMS trong quá trình đầu tư và thương mại sản phẩm.

Một doanh nghiệp kinh doanh đưa lại “lợi nhuận” trên cơ sở làm tha hóa nhân tính xã hội, tàn phá sức khỏe người sử dụng sản phẩm, hoặc làm tổn hại sâu sắc môi sinh từ sản phẩm hoặc chất thải bỏ liên quan, thì đấy là “không nhân bản” hay “doanh nghiệp phi nhân bản”. Ví dụ cho loại hình này, như các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hoặc sản xuất các mặt hàng liên quan tới amiăng, thuốc lá, rượu bia, hoặc doanh nghiệp phát triển năng lượng nhiệt điện than, doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh hóa chất trừ sâu, hoặc doanh nghiệp bán hàng đa cấp lợi nhuận đưa lại từ sự tàn phá vốn xã hội của những người tham gia…

Còn các doanh nghiệp mà sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường, tôn trọng quyền con người, tuân thủ các công ước quốc tế về sức khỏe cộng đồng và ATMS, làm phong phú thêm tri thức con người, thúc đẩy lòng nhân ái… đấy là doanh nghiệp nhân bản.

Không chỉ thế, sự khác nhau của hai loại hình doanh nghiệp này còn ở cả cái tâm họ đặt vào chính quyền và nhân dân nơi họ đầu tư. Với doanh nghiệp nhân bản, họ luôn mong muốn một chính sách không chỉ hấp dẫn bằng lợi ích thể hiện trong “thảm đỏ” dành cho nhà đầu tư, mà họ cần cái khác hơn, rộng lớn và thiết thực hơn, là một chính phủ minh bạch, hệ thống công quyền hiệu quả, luật pháp và các chính sách liên quan tới đầu tư rõ ràng, tôn trọng và tuân thủ các công ước và luật pháp quốc tế.

Họ dị ứng với tình trạng tham nhũng là đầu mối của tình trạng cạnh tranh không bình đẳng và những nguy cơ không lường trước cho sự bất ổn của thị trường. Với họ, cạnh tranh vượt lên không phải chỉ chăm chăm vào tiêu chí giá cả, mà phải là chất lượng sản phẩm và chất lượng cuộc sống mà doanh nghiệp đóng góp tạo ra.

 

 

Đào tạo kỹ năng truyền thông về phòng chống tác hại thuốc lá

Để trang bị kiến thức và kỹ năng cho hội viên, Hội YTCC Việt Nam đã tổ chức khóa đào tạo về kỹ năng truyền thông tại huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp từ ngày 15 đến 19 tháng 5 năm 2016.

Xem thêm