Bàn luận

Các đặc điểm tuổi, lớp, tôn giáo, khu vực sinh sống (nội thành hay ngoại thành) giữa hai nhóm không ghi nhận có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (Bảng 1). Trong bảng 2 các yếu tố có nhiều mức độ sẽ được xem xét ghép nhóm, chọn lựa yếu tố tiếp xúc nguy cơ để phân tích tỷ suất chênh giữa nhóm bệnh và nhóm chứng. Phân tích tỷ số chênh đơn biến từng yếu tố ảnh hưởng hành vi QHTD ở học sinh cấp 3. Các yếu tố nguy cơ có thể tương tác làm ảnh hưởng đến kết quả của phân tích đơn biến. Bảng 3 cho thấy phân tích đơn biến các yếu tố ghi nhận có khả năng ảnh hưởng đến hành vi QHTD ở học sinh nữ lứa tuổi học cấp 3 tại thành phố Hồ Chí Minh: Học hệ bán công, kinh lần đầu  11 tuổi, có bạn thân đã có QHTD, có người yêu  6 tháng, học lực kém, thời gian rảnh trong ngày hơn 2 giờ, tiếp xúc với cha mẹ trong ngày dưới 30 phút hay không có, mức sống gia đình trung bình hay khá, tiếp xúc văn hoá phẩm xấu thường xuyên, đi chơi riêng với bạn trai thường xuyên. Đây có thể xem như những "chỉ báo" nguy cơ của nữ học sinh trong liên quan có QHTD ở tuổi học sinh. Bảng 4 với phân tích hồi quy logistic đa biến các yếu tố, tìm được các yếu tố phối hợp có ảnh hưởng đến hành vi QHTD ở học sinh nữ cấp 3: dậy thì  11 tuổi, học hệ bán công, không sống cùng cha mẹ, mức sống gia đình khá.

Dậy thì sớm, đây là yếu tố sinh học cơ sở của việc giúp hình thành các cảm xúc về giới tính, thúc đẩy sự phát triển ngoại hình ảnh hưởng đến hành vi tính dục thông qua các nội tiết tố sinh dục. Trong nghiên cứu khác của chúng tôi[2] ghi nhận có sự tương quan song hành giữa thời điểm bắt đầu dậy thì với thời điểm có QHTD lần đầu ở cả nam và nữ học sinh nhóm có QHTD. Dậy thì trước 11 tuổi có ý nghĩa về phương diện thống kê của việc có ảnh hưởng đến hành vi quan hệ tình dục (OR = 4,22; p

<0,001) (Bảng 3).

Mức sống gia đình là cơ sở cho các em thực hiện ước mơ, tuy nhiên đó cũng là cơ sở cho những sở thích, lối sống hưởng thụ [13]. Bên cạnh đó để đạt được mức sống này, cha mẹ các em có thể phải mất nhiều thời gian, tâm trí vào việc kiếm sống. Thời gian cha mẹ dành cho việc tâm sự, lắng nghe, hướng dẫn các em các vấn đề về tính dục và giới tính có thể ít hay không có. Khi thực hiện phân tích hồi quy logistic đa biến ghi nhận mức sống gia đình khá là yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến hành vi QHTD 2,35 lần (p = 0,026; KTC 95% [1,11 - 4,99] (Bảng 4).

Theo kết quả từ nghiên cứu trước đây của chúng tôi [2], tỷ lệ học sinh nam nữ trong nhóm có QHTD có sự khác biệt giữa các hệ học. Tỷ lệ học sinh học hệ bán công có quan hệ tình dục chiếm 51,72% so với hệ dân lập và công lập (cả 2 chiếm tỷ lệ 24,14%), sự khác biệt ghi nhận có ý nghĩa thống kê (p < 0,05). Trong phân tích đơn biến của nghiên cứu bệnh chứng cũng xác nhận yếu tố học hệ bán công là yếu tố nguy cơ ảnh hưởng hành vi QHTD, yếu tố này làm tăng nguy cơ có hành vi QHTD gấp 4,46 lần ở học sinh nữ (Bảng 3). Yếu tố này là một trong bốn yếu tố nguy cơ ảnh hưởng hành vi quan hệ tình dục ở nữ học sinh khi tiến hành phân tích hồi quy đa biến các yếu tố (OR=2,83; p= 0,009; KTC 95% [1,29 - 6,19]) (Bảng 4).

Sự quan tâm của cha mẹ với con cái chiếm vai trò rất quan trọng trong việc hướng dẫn suy nghĩ, tác động thái độ và giúp trẻ có hành vi phù hợp trong quan hệ bạn bè khác giới. Tuy nhiên hiện nay dưới sức ép của nền kinh tế thị trường, nhiều người cho rằng thước đo sự thành đạt trong xã hội hiện nay là làm ra bao nhiêu tiền. Điều này đưa đến một thực trạng là cha mẹ trong nhiều gia đình mải mê làm việc kiếm tiền dẫn đến không có hoặc thiếu sự quan tâm, lắng nghe tâm sự của con. Bên cạnh đó tình trạng hôn nhân của cha mẹ cũng có ảnh hưởng đến hành vi tính dục ở trẻ rất nhiều. Cha mẹ hạnh phúc, gia đình hoà thuận, con cái được sự quan tâm lo lắng, có cơ hội tâm sự cùng cha mẹ là những yếu tố hỗ trợ tinh thần quan trọng giúp cho trẻ vượt qua "sóng gió" trong giai đoạn chuyển biến ở tuổi dậy thì. Đặc biệt là ở trẻ nữ vị thành niên với nhiều dao động bất ổn ở tuổi vị thành niên rất cần có sự cảm thông, chia xẻ. Nghiên cứu của Cookscy E.C.[9] ghi nhận các trẻ nữ trong những gia đình thiếu cha hoặc thiếu mẹ có nhiều nguy cơ có hành vi QHTD ở tuổi vị thành niên nhiều hơn những trẻ trong những gia đình có đầy đủ cả cha lẫn mẹ. Việc không sống chung với cha hoặc mẹ có thể là yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến hành vi QHTD của trẻ, nghiên cứu của chúng tôi xác nhận điều này. Phân tích hồi quy đa biến trong nghiên cứu bệnh chứng cho thấy nguy cơ của yếu tố không sống chung cùng cha và mẹ là 2,73 lần (p = 0,008; KTC 95% [1,29 - 5,76]) (Bảng 4).

Tóm lại, nghiên cứu của chúng tôi rút ra có 4 yếu tố ảnh hưởng đến hành vi QHTD ở nữ sinh cấp 3:

Dậy thì trước 11 tuổi: có khả năng có QHTD gấp 4 lần so nhóm dậy thì sau 11 tuổi.

Học hệ bán công: nguy cơ có QHTD gấp 3 lần so học các hệ khác.

Không sống cùng cha mẹ: nguy cơ có QHTD gần gấp 3 lần so với có sống cùng cha mẹ.

Mức sống gia đình khá: có nguy cơ có QHTD gấp hơn 2 lần so mức sống gia đình kém hơn.

Tài liệu tham khảo

1. Lwanga.S.K., Lemeshow (1991), Xác định cỡ mẫu trong các nghiên cứu sức khoẻ, Tổ chức Y tế thế giới, Hà Nội - Việt Nam.

2. Huỳnh Nguyễn Khánh Trang (2004) "Một số yếu tố ảnh hưởng đến hành vi quan hệ tình dục ở học sinh cấp 3 tại thành phố Hồ Chí Minh", Luận án tiến sĩ y học, trang 79-102.

3. Hoàng Bình Quân (1999), Tổng quan tình hình thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu niên, Nhà xuất bản thanh niên, Hà Nội.

4. Nguyễn Quý Thanh (1995) "Về hiện tượng mang thai ngoài hôn nhân", Tạp chí khoa học về phụ nữ, 1995 (4), tr. 49 - 55.

5. Tổng cục thống kê (2002), Niên giám thống kê 2001, Nhà xuất bản thống kê, Hà Nội.

6. Trung tâm Bảo vệ Bà mẹ-Trẻ em và Kế hoạch hoá gia đình (1993-1998), Báo cáo công tác Bảo vệ Sức khoẻ Bà mẹ - Trẻ em và Kế hoạch hoá gia đình Thành phố Hồ Chí Minh (1993-1998), Tp Hồ Chí Minh.

7. Ủy ban Quốc gia Dân số và Kế hoạch hoá gia đình (1999), Khảo sát đánh giá về kiến thức, thái độ và thực hành của thanh thiếu niên Hải Phòng với các vấn đề liên quan đến sức khoẻ sinh sản, Hải Phòng.

8. Berrenson A.B., Weimaun C.M. (1997), " Contraceptive use among adolescent mother at six month postpartum", Obstetrics and Gynecology, 89(6), pp. 999 - 1005.

9. Cookscy E.C., Rindfuss R.R., Guilkey D.K. (1996), "The initiation of adolescent sexual and contraceptive behavior during changing times", Journal of Health and Social behav- ior, 37(1), pp. 59-74.

10. Edward A.S., Richard J.U., Naomi M. P. (1985), " Development and Friends : A biosocial explanation of aldo- lescent sexual behavior", Journal of Health and Social behavior , (26), pp. 183 -192.

11. Initiaves Inc. Boston (1998), "Reproductive Health Integration Issues", Summer 1(2), pp.1-3.

12.Vu Quy Nhan, Ngo Đang Minh Hang (1994),"Reproductive behavior of unmarried urban students of age 17-24 in Vietnam", Research report series, National Committee for Population and Family Planning, Center for Population Studies and Information .

13. Sharm V., Sharma A. (1992), "Health profile of pregnant adolescents among selected tribal population in Rajasthan, India", Journal of Adolescent Health,12, pp. 696 - 699

14. Stephanie Koontz, Shanti R. C. (1994), "Youth at Risk : Meeting the Sexual Health Needs of Aldolescents", Adolescence,(30), pp .1 - 2.