Tóm tắt

Dự án "Con đường an toàn tới trường" là một sáng kiến được thí điểm thành công tại trường tiểu học Hoàng Diệu, quận Ba Đình, Hà Nội từ tháng 2 đến tháng 6 năm 2005. Mục tiêu dự ánlà cung cấp các giải pháp kỹ thuật và giải pháp giáo dục nhằm tạo nên môi trường giao thông an toàn trong và xung quanh nhà trường, đảm bảo lợi ích lâu dài và bền vững cho học sinh và nhân rộng mô hình dự án tại các trường học trên toàn quốc. Thực hiện dự án qua ba hợp phần dự án (cải thiện cơ sở hạ tầng, giáo dục an toàn giao thông và cưỡng chế thực hiện) đã đem lại những tác động sâu rộng và toàn diện vì ngoài việc cải thiện cơ sở vật chất với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, học sinh có thể được trang bị kiến thức và kỹ năng an toàn giao thông để bảo vệ bản thân. Dự án cũng là một điển hình về sự hợp tác thành công giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp tư nhân (BP Vietnam) và cộng đồng (phụ huynh học sinh và nhà trường). Các quyết định bởi nhà trường và chính quyền địa phương đóng một vai trò quan trọng đối với thành công của dự án. Điều đó rất hiệu quả về mặt giáo dục vì nó không chỉ giúp phòng chống thương tích cho các em học sinh mà còn cải thiện được nhận thức của cộng đồng về vấn đề an toàn giao thông. Do đó, mô hình dự án này cần được tiếp tục thực hiện tại cáctrường tiểu học khác trên toàn quốc để các hiệu quả và lợi ích của dự án được nhân rộng và phát huy hơn nữa.

Asia Injury has developed new initiative to build a model of traffic safety environment for primary schools that engages state agencies, corporations, and local communities in a comprehensive road safety program. The project was first piloted at the Hoang Dieu Primary School in the Ba Dinh District of Hanoi from February to June, 2005.

1. Sơ lược dự án

Theo số liệu thống kê của Trung tâm điều tra đa thương tích Việt Nam, năm 2001 có tới 4.100 trẻ em tử vong do chấn thương giao thông, tương đương với con số 11 trẻ em trong 1 ngày, trong đó số trẻ em trai gấp đôi số trẻ em gái. Cũng trong năm 2001, có tổng số 290.000 trẻ em bị chấn thương giao thông, tương đương với 794 trẻ em một ngày. Để góp phần phòng chống thương tích trẻ em, một trong những giải pháp tối ưu là tạo cho các em cơ hội tiếp cận với các cơ sở vật chất đảm bảo an toàn giao thông,

đồng thời tham gia các hoạt động về an toàn giao thông thông qua các bài học thực tế và lý thuyết. Sự tham gia của cộng đồng cũng là một yếu tố không kém phần quan trọng.

Asia Injury, Quỹ phòng chống chấn thương châu Á là một tổ chức phi lợi nhuận chuyên hoạt động trong lĩnh vực an toàn giao thông tại Việt Nam với mục đích nâng cao nhận thức về ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội và con người do chấn thương giao thông ngày càng tăng ở các nước đang phát triển, trước hết là ở Việt Nam. Các chương trình an toàn giao thông do Quỹ phòng chống chấn thương châu

Á khởi xướng và duy trì thực hiện cho đến nay là chương trình Mũ bảo hiểm cho Trẻ em, Giáo dục An toàn Giao thông và các chiến dịch Nâng cao nhận thức Cộng đồng đã được thực hiện ở hầu hết các tỉnh và thành phố lớn trên toàn quốc từ năm 1999 và có tác động không nhỏ đến hàng triệu trẻ em.

Dự án “Con đường an toàn tới trường” là một sáng kiến mới với mô hình toàn diện hơn. Dự án tập trung vào các cải tiến kỹ thuật trong và xung quanh nhà trường, cung cấp và thực hiện các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn cho các em học sinh trên đường tới trường và từ trường về nhà. Ngoài ra, dự án còn chú trọng đến vấn đề giáo dục an toàn giao thông. Học sinh và giáo viên của trường không chỉ được cung cấp sách vở và giáo cụ để dạy và học an toàn giao thông mà còn có cơ hội thực hành những kiến thức đã học thông qua các hoạt động ngoại khoá. Trong dự án này, các biện pháp cưỡng chế cũng được áp dụng song song với các hoạt động khác nhằm đảm bảo tính hữu hiệu của các cải tiến kỹ thuật và giáo dục an toàn giao thông nói trên.

Dự án được thí điểm thành công tại trường tiểu học Hoàng Diệu, quận Ba Đình, Hà Nội từ tháng 2 đến tháng 6 năm 2005. Dự án đã thu hút được sự tham gia của các cơ quan như Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Sở Giao thông Công chính Hà Nội, Uỷ ban nhân dân quận Ba Đình, Công an phường, v.v trong việc thiết kế cải tạo và thực hiện cưỡng chế. Dự án đã nhận được những phản hồi tích cực từ đông đảo học sinh, phụ huynh học sinh, giáo viên và các cơ quan, tổ chức liên quan.

Quỹ phòng chống chấn thương châu Á và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký biên bản thoả thuận tiếp tục nhân rộng mô hình dự án này tại 20 trường tiểu học thuộc 4 tỉnh miền Trung là Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và Quảng Nam trong năm học 2005- 2006.

Mục tiêu chung là cung cấp các giải pháp kỹ thuật và giải pháp giáo dục nhằm tạo nên môi trường giao thông an toàn trong và xung quanh nhà trường, vì lợi ích lâu dài và bền vững cho học sinh và nhân rộng mô hình dự án tại các trường học trên toàn quốc. Mục tiêu cụ thể là:

- Khảo sát, điều tra các vấn đề về giao thông hiện tại trong và ngoài nhà trường.

- Cung cấp các giải pháp và hỗ trợ tài chính để thực hiện những cải tiến về cơ sở vật chất cũng như

về giáo dục an toàn giao thông trong trường, giúp

các em học sinh có cơ hội được thực hành các kỹ năng về an toàn giao thông đã học. Nhờ đó, người hưởng lợi thực sự là các em học sinh, phụ huynh học sinh và nhà trường.

- Huy động chính quyền địa phương và cộng đồng trong suốt quá trình thực hiện dự án

- Đánh giá kết quả thực hiện.

2. Thực hiện dự án

2.1. Lập nhóm các chuyên gia đánh giá về an toàn giao thông đường bộ

Trong dự án này, đánh giá về an toàn giao thông đường bộ được hiểu là công tác thẩm định chính thức về cơ sở vật chất hiện tại và tương lai trong và xung quanh trường học nhằm đánh giá mức độ an toàn của những cơ sở vật chất đó. Chuyên gia đánh giá về an toàn giao thông của Quỹ phòng chống chấn thương châu Á là những người có kinh nghiệm thực tiễn về công tác đánh giá an toàn giao thông đường bộ, với sự tham gia của Uỷ ban An toàn Giao thông Quốc gia (ATGTQG) có trách nhiệm phê duyệt các giải pháp cải tiến kỹ thuật và Sở Giao thông Công chính Hà Nội trong thiết kế và thực hiện các giải pháp đã được phê duyệt.

Nhà trường đóng vai trò quan trọng trong quá trình tìm hiểu và đánh giá mức độ an toàn của cơ sở vật chất trong và xung quanh nhà trường vì bản thân các thầy cô giáo là người tiếp xúc trực tiếp hàng ngày với các cơ sở vật chất của trường mình và cũng là người hiểu rõ nhu cầu thiết thực của học sinh về an toàn giao thông.

2.2 Khảo sát

Nhóm dự án của Quỹ phòng chống chấn thương châu Á đã thực hiện các cuộc phỏng vấn và quan sát tại 9 trường tiểu học ở Hà Nội từ tháng 9 đến tháng 10 năm 2004. Những khảo sát này được thực hiện dựa trên các tiêu chí chọn trường do Uỷ ban ATGTQG và Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt. Các tiêu chí tập trung vào các vấn đề liên quan đến vị trí trường, các tiêu chuẩn về nhà trường, về đội ngũ cán bộ, giáo viên và về công tác xã hội hoá giáo dục.

Trường tiểu học Hoàng Diệu được chọn là trường thí điểm đầu tiên của dự án vì những lý do sau: trường nằm trong khu vực đông dân cư có mật độ giao thông cao, phần lớn học sinh ở xa trường, được bố mẹ đưa đón bằng xe đạp, xe máy hoặc tự đi xe đạp, có sân trường rộng và thư viện, thuận lợi cho việc thực hành các hoạt động về an toàn giao thông và đủ các thiết bị dạy học cần thiết. Hiệu trưởng và giáo viên của trường nhiệt tình và có khả năng sư phạm tốt, có mối quan hệ tốt với cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương.

2.3. Giải pháp cho trường học

2.3.1. Thiết kế dự án

Dựa trên kết quả khảo sát, dự án được thiết kế gồm 3 hợp phần:

Cải tiến kỹ thuật

- Từ kết quả khảo sát cơ sở vật chất trong và xung quanh nhà trường do Quỹ phòng chống chấn thương châu Á tiến hành, Ban giám hiệu quyết định giải pháp nào là phù hợp nhất với nhà trường. Thiết kế về cải tiến kỹ thuật được đưa ra sau khi có sự bàn bạc và thống nhất giữa Quỹ phòng chống chấn thương châu Á, Sở Giao thông Công chính Hà Nội và trường tiểu học Hoàng Diệu.

- Ngoài trường học, đã xây dựng và lắp đặt vạch giảm tốc ở 02 vị trí, 01 vạch đi bộ sang đường và biển báo giao thông. Tại cổng trường đã phân làn, xây cổng trường mới; trong trường học đã bố trí lại bãi đỗ xe phụ huynh học sinh để thuận tiện cho việc phân làn tại cổng trường.

Giáo dục an toàn giao thông

- Dạy và học ATGT cho toàn bộ giáo viên của trường về phương pháp dạy ATGT, cung cấp tài liệu và giáo cụ dạyATGT và tổ chức các tiết dạyATGT trên lớp hàng tuần.

Thiết kế các hoạt động thúc đẩy an toàn giao thông cho học sinh, thực hiện chiến dịch đưa học sinh đi bộ qua đường. Ngoài ra, nhà trường có thể tự thiết kế và đề xuất các hoạt động khác phù hợp với điều kiện cụ thể của mình.

Cưỡng chế

Chính quyền địa phương tham gia thực hiện các hoạt động cưỡng chế ngoài cổng trường để đảm bảo đường thông hè thoáng trước cổng trường.

2.3.2 Thực hiện dự án

Ngoài trường học: Sau khi được Sở Giao thông Công chính Hà Nội phê duyệt thiết kế, vạch giảm tốc ở hai vị trí, một vạch đi bộ sang đường và biển báo giao thông đã được xây dựng và lắp đặt trên đường Đội Cấn là nơi đặt cổng chính của trường.

Việc xây dựng được hoàn thành vào ngày 5 tháng 3 năm 2005.

Tại cổng trường: Phân làn được thực hiện tại cổng trường cùng với việc bố trí lại bãi đỗ xe. Cổng trường được chia thành 4 làn, hai làn ra và hai làn vào; giữa các làn được ngăn cách bởi các barrier di động. Việc phân làn được thực hiện từ 22 tháng 3 đến hết năm học. Việc xây dựng cổng trường mới với tường rào sắt thoáng sẽ được hoàn thành trong vài tháng tới. Với cổng trường mới này, các em học sinh có thể dễ dàng quan sát xe cộ đi lại từ bên trong trường và người tham gia giao thông cũng có thể dễ dàng nhìn thấy các em đi ra từ phía trong trường hơn.

Trong trường, hai bãi đỗ xe dành cho phụ huynh học sinh được bố trí để thuận tiện cho việc phân làn.

Ban giám hiệu nhà trường đã tiến hành các biện pháp vừa khuyến khích vừa cưỡng chế phụ huynh học sinh tuân theo trật tự phân làn tại cổng trường. Ngay sau buổi lễ tiếp nhận dự án tổ chức ngày 21 tháng 3 năm 2005, nhà trường đã gửi tới từng cha mẹ học sinh bản hướng dẫn phân làn và thư ngỏ yêu cầu tuân theo trật tự phân làn đã thiết kế. Ngoài ra, nhà trường còn kết hợp với công an phường Dịch Vọng trong việc dẹp bỏ hàng rong trước cổng trường, tạo vỉa hè thông thoáng cho việc phân làn.

Cung cấp tài liệu và giáo cụ phục vụ việc dạy và học ATGT. Góc an toàn giao thông được kẻ vẽ trên sân trường vào tháng 2 năm 2005, bao gồm 1 mô hình ngã tư đường phố, bản tin an toàn giao thông và 4 đèn giao thông bật tắt tự động; mô phỏng các biển báo giao thông thường gặp. Đội tình nguyện an toàn giao thông được tập huấn về cách hướng dẫn cha mẹ học sinh ra vào cổng trường theo đúng thiết kế phân làn. Đội gồm 8 người là những thực tập sinh của trường tiểu học Hoàng Diệu.

Tập huấn về phương pháp giảng dạy An toàn giao thông cho giáo viên kéo dài trong nửa ngày vào cuối tháng 3 năm 2005, gồm 4 phần cơ bản là: các bước phát triển, 09 chủ đề về giáo dục ATGT, 07 phương pháp giảng dạy tích cực, và áp dụng 07 phương pháp giảng dạy tích cực vào giáo dục ATGT. Việc giảng dạy ATGT được thực hiện hàng tuần cho toàn bộ học sinh của trường. Các tiết học này kéo dài trong 6 tuần, bắt đầu từ 28 tháng 3 năm 2005.

Phong trào dắt học sinh sang đường bắt đầu từ 22 tháng 3 và được duy trì đến hết năm học. Các em học sinh đi bộ về nhà trên đường Đội Cấn hay qua đường làng (nơi đặt cổng phụ của trường) đều được các tình nguyện viên an toàn giao thông dẫn dắt.

2.4 Đánh giá

Quay phim, chụp ảnh, phiếu hỏi và phỏng vấn đã được thực hiện trước, trong và sau khi tiến hành các công tác cải tiến kỹ thuật. Phiếu hỏi đã được gửi tới các học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 trước và sau khi thực hiện các bài giảng về an toàn giao thông.

3. Kết quả

3.1. Cải tiến kỹ thuật

Kết quả của các cải tiến kỹ thuật được thể hiện trong ảnh chụp và các cảnh quay video về giao thông trật tự tại cổng trường khi phụ huynh đón con em vào giờ cao điểm (từ 16g30 đến 17g30). Không còn tình trạng tắc nghẽn trước cổng trường như trước đây, học sinh được đảm bảo an toàn và phụ huynh tiết kiệm được thời gian đưa đón con em.

Trong số 100 phiếu hỏi được phát ra, có tới 70% học sinh cho biết các em đi bộ sang đường qua phố Đội Cấn và nay cảm thấy an toàn khi những người đi xe máy giảm tốc độ khi đến gần vạch giảm tốc và vạch cho người đi bộ sang đường. 30% số còn lại cho biết họ về nhà bằng đường làng (trường Hoàng Diệu có 2 cổng, cổng chính trông ra phố Đội Cấn và cổng kia trông ra làng Cống Vị). Mặc dù giao thông ở làng Cống Vị thưa thớt hơn nhưng vẫn có một tình nguyện viên an toàn giao thông trông coi khu vực này khi học sinh ra về.

Trong số phiếu hỏi phát cho phụ huynh học sinh, 98% cho biết họ hài lòng và mong muốn duy trì việc phân làn tại khu vực cổng trường trong tương lai. Họ thực sự ý thức được những lợi ích mà họ và con cái họ được hưởng từ những cải thiện này.

Đội bảo vệ của trường và đội tình nguyện an toàn giao thông khi được phỏng vấn đều cho biết việc phân làn tại cổng trường như vậy đem lại rất nhiều lợi ích và họ nhàn hơn rất nhiều so với trước đây vì phụ huynh học sinh ra vào trật tự theo đúng thiết kế phân làn .

Trong cuộc họp đánh giá dự án giữa kỳ vào ngày 25 tháng 4 năm 2005, Hiệu trưởng của trường, bà Nguyễn Thị Minh Hòa, đã bày tỏ sự vui mừng trước những cải thiện được thực hiện ở trường của mình. Bà Hoà tin rằng những cải thiện này có những tác động tích cực tới nhận thức về an toàn giao thông của học sinh của trường. Bà cũng cam kết duy trì việc phân làn tại cổng trường trong năm học tới vì lợi ích an toàn của toàn trường.

3.2. Cưỡng chế thực hiện

Ban Giám đốc của trường và cảnh sát địa phương đã phối hợp rất tích cực trong việc cưỡng chế thực hiện việc phân làn tại cổng trường. Nhờ có việc cưỡng chế hàng ngày mà các hàng rong trước khu vực cổng trường đã bị dẹp hẳn, tạo không gian thông thoáng cho giao thông tại đây.

3.3. Giáo dục về an toàn giao thông

Sách giáo khoa về Giáo dục An Toàn Giao thông đã được cung cấp cho toàn bộ giáo viên và học sinh của trường tiểu học Hoàng Diệu. Hơn nữa, họ còn được tiếp cận với Mô hình đường phố, tờ rơi về an toàn giao thông và các biển báo giao thông. Học sinh cũng được chia sẻ và thực hành những kiến thức và kỹ năng về an toàn giao thông ở góc An toàn giao thông.

Trước và sau 6 tuần giảng dạy về An toàn giao thông, phiếu hỏi đã được phát cho 250 học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 để đánh giá sự cải thiện về nhận thức an toàn giao thông của học sinh. Kết quả cho thấy, học sinh đã học được rất nhiều từ giáo trình giảng dạy.

Qua việc giảng dạy với các chủ đề đa dạng về an toàn giao thông như Chọn Con đường An Toàn, Đi bộ và Qua Đường An Toàn, Các biển báo giao thông, Đi xe đạp an toàn và Giao thông công cộng, học sinh đã học được rất nhiều bài học cả về lý thuyết lẫn thực tế về an toàn giao thông.

4. Bài học và khuyến nghị

Dự án là mô hình đầu tiên về Cải thiện môi trường an toàn giao thông cho các trường tiểu học. Ba hợp phần dự án (cải thiện cơ sở hạ tầng, giáo dục an toàn giao thông và cưỡng chế thực hiện) đã đem lại những tác động sâu rộng và toàn diện vì ngoài việc cải thiện cơ sở vật chất với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, học sinh có thể được trang bị kiến thức và kỹ năng an toàn giao thông để bảo vệ bản thân.

Dự án cũng là một điển hình về sự hợp tác thành công giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp tư nhân (BP Vietnam) và cộng đồng (phụ huynh học sinh và nhà trường). Các quyết định của nhà trường và chính quyền địa phương đóng một vai trò quan trọng đối với thành công của dự án. Điều đó rất hiệu quả về mặt giáo dục vì nó không chỉ giúp phòng chống thương tích cho các em học sinh mà còn cải thiện được nhận thức của cộng đồng về vấn đề an toàn giao thông.

Do đó, mô hình dự án này cần được tiếp tục thực hiện tại các trường tiểu học khác trên toàn quốc để các hiệu quả và lợi ích của dự án được nhân rộng và phát huy hơn nữa.

Attachments:

Đánh giá và cải thiện môi trường giao thông tại cổng trường

[ ]

85 Kb