● Theo tin của Cục y tế dự phòng và phòng chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, trong 5 tháng đầu năm 2004, số mắc sốt xuất huyết tăng 79,5%, tử vong tăng 11 trường hợp.

Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm 1998 (là năm chu kỳ của dịch), số mắc chỉ bằng 40%, tử vong giảm 35,5%. Theo đánh giá của các nhà khoa học, năm 2004 là năm có nguy cơ bùng phát dịch bởi dịch sốt xuất huyết thường có chu kỳ từ 3 - 5 năm. Năm 1998 đã xảy ra dịch lớn với 234.920 trường hợp mắc, 377 trường hợp tử vong, do đó năm 2004 là năm chu kỳ của dịch. Một nguy cơ nữa là mật độ quần thể vectơ tăng bất thường, đặc biệt là mật độ muỗi Aedes Aegypti (94%). Sự lưu hành của các týp virus gây bệnh, đặc biệt týp D2 là týp gây diễn biến lâm sàng nặng, tỷ lệ tử vong cao. Sự thay đổi môi trường khí hậu cũng là nhân tố tạo điều kiện cho vectơ truyền bệnh sốt xuất huyết tồn tại và phát triển.

Tại một số nước trong khu vực, nhất là Indonexia, từ đầu năm đến 30/4/2004, đã ghi nhận 58.301 trường hợp mắc, trong đó có 658 ca tử vong tại 30 tỉnh của Indonexia, tỷ lệ chết/mắc là 1,13%. Chỉ tính riêng tỉnh Central Java ghi nhận 7.160 trường hợp mắc và 130 trường hợp tử vong. Bộ Y tế Indonexia cho rằng, dịch xảy ra nhanh, trên diện rộng và có thể là hiện tượng biến chủng của týp virus gây bệnh. Còn tại Singapore, trong những tháng đầu năm 2004 cũng đã ghi nhận 6 vùng dịch.

● Sau 8 năm nghiên cứu, các nhà khoa học thuộc Công ty Vắc-xin và sinh phẩm số 1 (Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương) đã nghiên cứu và sản xuất thành công vắc-xin viêm gan A.

Dự tính, loại vắc-xin này sẽ được bán ra thị trường với giá 33.000đ/liều cho trẻ em từ 3 tuổi trở lên và trên 70.000đ/liều đối với người lớn (trong khi vắc-xin ngoại là 200.000đ/liều). Loại vắc-xin nội đã được thử nghiệm trên 300 người tình nguyện, kết quả đạt hiệu lực bảo vệ 100% và 20 năm sau mới cần tiêm nhắc lại.

Với những thành công này, bắt đầu từ tháng 7, 50.000 liều vắc-xin viêm gan A nội đầu tiên đã được cấp giấy chứng nhận đạt bằng chất lượng xuất xưởng. Trong một năm tới, Công ty Vắc-xin và Sinh phẩm số 1 sẽ tiếp tục đưa ra thị trường 200.000 liều vắc-xin viêm gan A.

Viêm gan A là căn bệnh phổ biến ở Việt Nam, bệnh lây qua đường tiêu hóa và ăn uống không đảm bảo vệ sinh. Có khoảng 80% trẻ 10 tuổi ở Việt Nam được xét nghiệm đều phát hiện đã mắc viêm gan A. Tuy nhiên, theo nghiên cứu,

tỷ lệ này còn tăng ở nhóm tuổi lớn hơn... Theo bà Nguyễn Thu Vân, Giám đốc Công ty Vắc-xin và Sinh phẩm số 1, việc sản xuất vắc-xin trong nước có giá rẻ là do kỹ thuật sản xuất không yêu cầu những điều kiện nuôi cấy tốn kém. Hơn nữa, sử dụng được nguồn tế bào có sẵn trong nước, đảm bảo tiêu chuẩn cho sản xuất vắc-xin cũng là một trong những lý do giảm được giá thành vắc-xin xuống gần 10 lần. (Theo Vietnam net)

● Tại Hội nghị các đối tác nước ngoài trong lĩnh vực y tế vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến cho biết: ''Đến năm 2005, 70% (khoảng 15.000 người) bệnh nhân HIV/AIDS có thể mua thuốc đặc hiệu kháng virus ARV với giá rẻ''.

Để đạt được mục tiêu trên, Chính phủ và Bộ Y tế đang đàm phán với Ngân hàng thế giới (WB), Chương trình Phòng chống HIV/AIDS của Liên Hợp Quốc (UNAIDS) và nhiều tổ chức khác. Hiện tại, mỗi năm ở nước ta có khoảng 100 bệnh nhân được điều trị bằng thuốc đặc hiệu kháng virus ARV. Năm 2003, Tổ chức Y tế thế giới đã khởi xướng Đề án "3x5", nhằm tăng đồng loạt tiếp cận điều trị bằng ARV ở các nước đang phát triển, đặt mục tiêu năm 2005 sẽ có 3 triệu người được điều trị bằng ARV.

Năm 2004, tổng kinh phí cho công tác phòng, chống HIV/AIDS của VN mới đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu. Dự báo đến năm 2010, kinh phí cũng chỉ có thể đáp ứng được khoảng 20% - 30% nhu cầu.

● Mỹ hỗ trợ công tác phòng chống HIV/AIDS cho Việt Nam:

Việt Nam vừa được đưa vào danh sách các nước được ưu tiên trong sáng kiến phòng chống AIDS toàn cầu. Đây là một kế hoạch khẩn cấp phòng chống AIDS do Mỹ viện trợ trị giá 15 tỷ USD trong 5 năm nhằm điều trị, phòng chống và chăm sóc trẻ em bị nhiễm HIV/AIDS và cải thiện hệ thống chăm sóc y tế ở những nước tiếp nhận viện trợ.

Việt Nam là nước duy nhất ở châu Á nằm trong danh sách gồm 15 nước này. Việt Nam được đánh giá cao về nỗ lực thực hiện các cam kết trong cuộc chiến chống lại căn bệnh AIDS. Được chọn vào danh sách này, Việt Nam sẽ có cơ hội nhận được những khoản viện trợ đáng kể thông qua các tổ chức phi chính phủ nhằm đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng chống AIDS. (Theo TTXVN)

● Vì sao vấn đề thuốc lá lại là ưu tiên của y tế công cộng?

Thuốc lá là nguyên nhân chủ yếu đứng hàng thứ hai gây tử vong trên thế giới. Nó đang là nguyên nhân gây ra cái chết của 1 trong số 10 người trưởng thành trên thế giới (có khoảng 5 triệu người chết mỗi năm). Nếu các hình thái hút thuốc như hiện nay tiếp tục diễn ra, chúng sẽ gây ra cái chết cho khoảng 10 triệu người mỗi năm vào khoảng 2025. Một nửa số người hút thuốc hiện nay - có khoảng 650 triệu người - cuối cùng sẽ chết do thuốc lá.

Thuốc lá là yếu tố nguy cơ đứng hàng thứ tư trong những nguy cơ phổ biến nhất gây bệnh tật trên thế giới. Các tổn thất kinh tế của hút thuốc lá cũng nhiều không kém. Ngoài việc phải chi phí cho y tế điều trị các bệnh do hút thuốc gây ra, thuốc lá còn gây tử vong cho những người ở đỉnh cao của năng suất lao động, tước đoạt đi người lao động chính trong các gia đình và lực lượng lao động khoẻ mạnh của các quốc gia. Người hút thuốc cũng lao động kém năng suất hơn khi do việc ốm đau ngày càng gia tăng. Một báo cáo năm 1994 đã ước tính rằng việc hút thuốc lá đã gây ra tổn thất hàng năm trên toàn cầu khoảng 200 tỷ đô la Mỹ, 1/3 của tổn thất này xảy ra ở các nước đang phát triển.

Thuốc lá và nghèo đói có mối liên kết không tách rời. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong số các hộ gia đình nghèo nhất ở các nước có thu nhập thấp, khoảng 10% các chi phí của gia đình là dành cho thuốc lá. Điều này có nghĩa là các gia đình này có ít tiền hơn để chi tiêu cho các nhu cầu cơ bản như thực phẩm, giáo dục và chăm sóc y tế. Ngoài các ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ, thuốc lá còn dẫn đến suy dinh dưỡng, gia tăng chí phí chăm sóc y tế và chết sớm. Nó cũng đóng góp vào tỷ lệ mù chữ cao, vì số tiền lẽ ra được chi tiêu cho giáo dục thì nay lại dùng cho thuốc lá. Vai trò của thuốc lá trong việc làm cho người ta nghèo đói thêm đã bị các nhà nghiên cứu ở cả 2 lĩnh vực lãng quên phần lớn.

Kinh nghiệm đã chỉ ra rằng có rất nhiều các biện pháp kiểm soát thuốc lá rẻ tiền mà lại hiệu quả có thể được sử dụng trong các ngữ cảnh khác nhau và có thể có tác động quan trọng đối với việc tiêu thụ thuốc lá. Các chiến lược rẻ tiền nhưng hiệu quả nhất là các chính sách công cộng được

phổ biến rộng khắp trong công chúng như cấm các hình thức quảng cáo thuốc lá trực tiếp và gián tiếp, tăng thuế và giá thuốc lá, tạo ra môi trường không có thuốc lá ở nơi công cộng và nơi làm việc, và các thông điệp sinh động về sức khoẻ trên các bao bì đóng gói thuốc lá. Tất cả các biện pháp này được dựa theo các điều khoản của Công ước khung của Tổ chức y tế thế giới (TCYTTG) về kiểm soát thuốc lá.

● Báo cáo toàn cầu về phòng chống chấn thương do tai nạn Giao Thông Đường Bộ (GTĐB).

Chấn thương do tai nạn giao thông là một thách thức về y tế công cộng chủ yếu nhưng lại bị sao lãng nên cần phải có những nỗ lực phối hợpcho việc phòng chống có hiệu quả và lâu bền. Trong tất cả các hệ thống mà con người sử dụng hàng ngày, hệ thống giao thông đường bộ là phức tạp nhất và nguy hiểm nhất. Người ta ước tính trên thế giới có khoảng 1,2 triệu người bị tử vong trong các tai nạn giao thông đường bộ hàng năm và có khoảng 50 triệu ngươì bị thương tật. Người ta dự báo rằng các con số này sẽ tăng lên khoảng 65% trong vòng 20 năm tới trừ khi có những cam kết mới để phòng ngừa. Tuy nhiên, bi kịch đằng sau các con số này ít thu hút sự chú ý của thông tin đại chúng hơn các loại bi kịch khác và có tần suất ít hơn.

Báo cáo toàn cầu về phòng chống chấn thương tai nạn GTĐB là báo cáo cơ bản đầu tiên do TCYTTG và Ngân hàng Thế giới cùng soạn thảo về lĩnh vực này. Nó làm nổi bật mối quan tâm về tình trạng không an toàn hệ thống GTĐB đang làm tổn hại nặng nề đến y tế cộng cộng và phát triển toàn cầu. Nó khẳng định rằng mức độ của chấn thương do tai nạn GTĐB là không thể chấp nhận và chúng cần phải được phòng tránh về cơ bản.

● Những gì xảy ra khi trẻ em sống trong môi trường không lành mạnh?

Các vấn đề sức khoẻ trẻ em:

Trên toàn thế giới, trên 5 triệu trẻ em hàng năm chết vì ốm đau và các điều kiện khác trong môi trường chúng sống, học tập và vui chơi.

Khoảng 2 triệu trẻ em dưới 5 tuổi chết hàng năm vì bị nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp - một căn bệnh gây tử vong lớn nhất cho trẻ nhỏ. Các nhiễm khuẩn này càng thêm trầm trọng do các nguy cơ môi trường như ô nhiễm không khí trong nhà.

Nguyên nhân phổ biến nhất đứng hàng thứ hai gây tử vong cho trẻ em là bệnh tiêu chảy, ước tính gây ra 12% số tử vong trẻ em dưới 5 tuổi ở các nước đang phát triển - với tổng số 1,3 triệu trẻ em chết hàng năm. Tiêu chảy có thể là do các nguyên nhân gây bệnh khác nhau. Thông thường tiêu chảy là kết quả của việc đứa trẻ tiếp xúc các tác nhân gây bệnh hoặc độc tố từ bàn tay bẩn hoặc qua nước hoặc thức ăn đã bị nhiễm bẩn.

Sốt rét gây tử vong cho khoảng1 triệu trẻ em hàng năm, rất nhiều trong số đó dưới 5 tuổi và phần lớn trong số đó là ở vùng cận Sahara - Châu Phi.

Sốt xuất huyết gây tử vong cho khoảng 10.000 trẻ em hàng năm, trong khi bệnh viêm não Nhật bản gây tử vong cho một số ước tính khoảng 8.000 trẻ em hàng năm (90% trong số đó là dưới 5 tuổi).

Các nguyên nhân gây bệnh:

Các bệnh do véctơ phổ biến nhất và nguy hiểm nhất được lây truyền qua muỗi sinh sản ở nguồn nước gần nhà, hoặc ngay trong nhà.

Tại các nước đang phát triển, các chất có thể gây ra ngộ độc như thuốc trừ sâu, carbon monoxide (rò rỉ ra từ các lò nấu bị hư hỏng), hoặc dầu lửa dùng để làm chất đốt cho gia đình.

Tại Mỹ ngộ độc là nguyên nhân chủ yếu đứng thứ năm gây ra tử vong không chủ định của trẻ em dưới 6 tuổi, phần lớn là do nuốt tân dược, thuốc chống suy nhược, giảm đau, và các sản phẩm dùng cho hộ gia đình như các chất tẩy rửa.

Trong các nước thuộc Cộng đồng châu Âu ngộ độc chiếm tỷ lệ 2% của các chấn thương gây tử vong cho trẻ em.

Khoảng 50.000 trẻ em tuổi từ 0-14 bị chết hàng năm vì bị ngộ độc không chủ định.

Các nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do các chấn thương không chủ định cho trẻ em là các chấn thương giao thông đường bộ (chiếm 21% trong số các chấn thương cho nhóm tuổi này) và đuối nước (19%).

Đại đa số các chấn thương không chủ định xảy ra với trẻ em tại các nước có thu nhập thấp và trung bình - trẻ em ở châu Phi, các nước Đông Nam Á và vùng Tây Thái Bình Dương chiếm tỷ lệ 80% các tử vong do chấn thương không chủ định.

Trong năm 2001, ước tính có khoảng 685.000 trẻ em dưới 15 tuổi bị chết do các chấn thương không chủ định từ các tai nạn giao thông đường bộ, ngã, bỏng và đuối nước. Trên thế giới khoảng 20% số tử vong vì các nguyên nhân trên xảy ra với trẻ em dưới 15 tuổi và chúng là 1 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong cho nhóm tuổi này.

Chúng ta có thể làm gì với môi trường gây nguy hiểm cho trẻ em?

Liên minh Môi trường lành mạnh dành cho Trẻ em (The Healthy Environments for Children Alliance - HECA) đã đề xuất một số các biện pháp đơn giản, rẻ tiền, có hiệu quả và lâu bền để cải thiện môi trường gây nguy cơ cho trẻ em. Một danh mục đầy đủ các biện pháp đó có ở trang mạng của HECA theo địa chỉ www.who.int/heca/en. Dưới đây là 1 ví dụ về các biện pháp đơn giản có thể dùng tại nhà hoặc tại trường học.

Đảm bảo an toàn hệ thống nước của gia đình.

Dự trữ nước trong nhà và sử lý nước khi chất lượng của nước chưa tốt sẽ làm giảm việc nước bị ô nhiễm và đảm bảo an toàn cho sức khoẻ người dùng nước.

Vệ sinh và cải thiện điều kiện vệ sinh. Rửa tay bằng xà -phòng trước khi nấu ăn, trước bữa ăn và sau khi đại tiểu tiện sẽ làm giảm thiểu rất nhiều nguy cơ bị bệnh tiêu chảy.

Thực hiện 5 điều chủ yếu đảm bảo an toàn thực phẩm do TCYTTG đưa ra để làm giảm các bệnh có nguồn gốc từ thực phẩm: giữ sạch sẽ; để riêng thức ăn chín và sống; nấu chín kỹ thức ăn; giữ thức ăn ở nhiệt độ thích hợp; và sử dụng nước sạch cũng như thực phẩm sống an toàn.

Ô nhiễm không khí. Nhà thông thoáng, nhiên liệu sạch và các lò nấu được cải tiến sẽ làm giảm việc ô nhiễm không khí trong nhà và làm giảm việc mắc và tiến triển các nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp.

Các vectơ gây bệnh. Vì trẻ em thường đi ngủ sớm hơn người lớn khi muỗi còn đang hoạt động, nên việc dùng màn hay các lưới chống muỗi cho cửa sổ, cửa ra vào và mái hiên sẽ là các công cụ hữu hiệu để phòng ngừa bệnh sốt rét.

Các nguy cơ về hoá chất. Đảm bảo an toàn việc lưu giữ, đóng gói, sử dụng và có nhãn hiệu rõ ràng các chất tẩy rửa, nhiên liệu, dung môi, thuốc diệt côn trùng và các hoá chất khác dùng tại nhà và trường học.

Các chấn thương không chủ định. Tiến hành vận động cho đường xá an toàn hơn và giao thông được trật tự hơn.

(Lược dịch từ www.who.int/heca/en. 7/2004)

Attachments:

Thông tin Y tế Công cộng trong nước và quốc tế

[ ]

86 Kb